Deze column is verschenen in Manager & Literatuur van december 2009 in een oplage van 105.000
Anders zijn werkt niet
Afgelopen zomer ontstond er ophef over www.lowlands.nl, de officiële Lowlands website. Bezoekers vinden de website onoverzichtelijk, niet logisch en ronduit rommelig. Volgens sommigen ‘een drama’. De festivaldirecteur omschrijft de site echter als ‘een beetje chaotisch, experimenteel en vernieuwend.’ Net als het festival zelf. En dat bewust voor deze opzet is gekozen. Fabrique, het bureau dat verantwoordelijk is voor de website, omschrijft deze als ‘een meeslepende site die beweegt, stapelt, schudt, sleept, zaagt, draait, loopt, verwart, informeert en irriteert.’ De site is zelfs genomineerd voor de Dutch Design Awards. Maar wat is zo’n prijs waard als bezoekers hard wegrennen van de site? Wat is een vernieuwende website waard als een Lowlands-fan een alternatieve website maakt zodat de andere fans toch de informatie kunnen vinden?
Maar al te vaak merk ik dat opdrachtgevers graag anders willen zijn. Ook met hun website. Ze willen het logo dan bijvoorbeeld niet in de gebruikelijke linker bovenhoek. Op vraag naar het waarom van hun keuze, krijg ik meestal te horen ‘omdat wij anders zijn’ of ‘omdat wij uniek zijn’. Dat een bedrijf of organisatie anders wil zijn, is prima. En dat hier een ‘andere’ website bij hoort ook. Maar dat mag nooit tot uitdrukking komen in de navigatiestructuur van een site!
Websitebezoekers denken niet graag na over hoe een website werkt. Een bezoeker verwacht dat het logo in de linker bovenhoek staat. En dat dit logo klikbaar is naar de homepage. Hyperlinks ziet hij het liefst onderstreept, zodat hij ze makkelijk kan herkennen. Tekst die geen hyperlink is, moet vooral niet onderstreept zijn. Verder vindt hij het prettig dat het navigatiemenu op elke pagina op dezelfde plaats staat, zodat hij niet hoeft te zoeken. En dat deze navigatie niet van gedaante verandert. Vooral bij grote sites met een complexe informatiestructuur is het essentieel om een heldere en consistente navigatiestructuur te bedenken. Een zoekveld verwacht de bezoeker rechts bovenaan de pagina, evenals een eventuele inlog. Een metanavigatie (contact, sitemap, over het bedrijf, enzovoort) staat gebruikelijk helemaal bovenaan of helemaal onderaan. Verder is het voor de bezoeker belangrijk dat hij op elk moment weet waar hij zich in de site bevindt en waar hij naar toe kan. Dit kan bijvoorbeeld door de actieve pagina in het menu een andere kleur te geven en gebruik te maken van breadcrumbs.
Deze richtlijnen lijken saai, maar het voordeel van saaiheid in websites is het gebruiksgemak voor de bezoeker. Bezoekers willen namelijk snel kunnen surfen op internet en niet voor elke website bedenken ‘hoe zou deze site werken?’. Stel daarom de bezoeker centraal en zet uw (bedrijfs)ego aan de kant, want wat de bezoeker gewend is op internet is écht het beste. Anders zijn werkt niet, zelfs niet voor de website van Lowlands.
Door: Hedwyg van Groenendaal
7 reacties
Leuk stukje, Hedwyg. Je vroeg om commentaar, dus hopelijk vind je het niet vervelend dat ik mijn eigenwijze woorden hier inklop.
Volgens mij zit het probleem ook in het anders zijn om het anders zijn, l’art pour l’art, het kunstje om het kunstje. Ik denk dat je als vormgever juist, binnen de kaders van usability, moet zoeken naar wat de opdrachtgever anders en uniek maakt. De kunst is om dat unieke tot uitdrukking te brengen en dan ook nog op een manier die de beoogde doelgroep aanspreekt. Dat is allesbehalve saai, maar juist een grote uitdaging en bron van creativiteit. Aan het einde van je column komt het op mij over alsof we saaiheid maar op de koop toe moeten nemen (en daar gebruiksgemak voor terugkrijgen). En helaas zie ik ook veel dertien-in-een-dozijn sites; gemiste kansen om zich te profileren, opgegaan in de massa. Dat is de andere kant van het spectrum.
Ik zou het om willen keren: iedereen is anders! En het is juist het definiëren en vormgeven van waarin we van anderen verschillen en wat ons unique selling point is, wat vormgeving bloedspannend maakt. En natuurlijk probeer je daarbij soms de grenzen op te zoeken.
Maar verder helemaal met je eens: basis is dat een site bruikbaar moet zijn, sommige grenzen moet je respecteren, en lowlands.nl is inderdaad een mooi voorbeeld van hoe het op dat gebied helemaal mis kan gaan. Ik zou het een “kunstacademie-drol” noemen.
Beste Herman,
Dank je wel voor je uitgebreide reactie. Ik denk dat je de kern te pakken hebt. Vaak gaat het om anders zijn om het anders zijn. En dat is een verkeerd uitgangspunt. Ik propageer overigens absoluut geen saaiheid, maar liever saai dan een website die niet werkt.
Groet, Hedwyg
Was even zoeken naar de link om een reactie te plaatsen, maar heb hem dan toch kunnen vinden.
Don’t Make me Think van Steve Krug is een mooi voorbeeld van een boek die meer uitleg geeft hoe je je website kunt verbeteren. Jij als bezoeker moet niet nadenken als je een site bezoekt… des te meer je moet nadenken, des te eerder ben je weg.
Leuk artikel Hedwyg. Je beschrijft een aantal zeer duidelijke mos, die gelukkig ook steeds vaker worden toegepast op het gebied van webdesign.
ha Hedwyg (aparte naam trouwens)
heel goede column. Veel bedrijven en mensen, zo valt mij op, denken trouwens maar dat ze zo bijzonder en uniek zijn.
daar zijn ze dan echt heel standaard in, in het denken dat ze zo anders en uniek zijn…
een giller vind ik het.
daarom; prima stuk!
Ik zie nu dat mijn reactie diametraal tegenover die herman staat. Mooi.
@Hans: Ja! Het boek van Steve Krug is geweldig. Alleen de titel al hè?
Maar wat bedoel je met ‘mos’?
@Renzo: dank je wel voor je leuke reactie.
Hoi Hedwyg,
Ben helemaal fan van van Steve Krug en het ook met jou eens.
Je kunt vaak zo zien aan en website wie “wint” ,de programmeur (allerlei onnodige zoekfuncties in site met weinig items), de vormgever c.q. artiest ( wat dacht je van deze site http://www.twannie.nl ) of de functionele designer.
groetjes,
marga